Yayın Tarihi: 22.10.2026 · Rehberlik Pusulası
Siber zorbalık fark edildiğinde öğretmen ne yapmalı?
Siber zorbalık; mesaj, sosyal medya, oyun ya da grup sohbeti gibi dijital araçlarla bir kişiye tekrarlayan ve kasıtlı biçimde zarar verilmesidir. Okul saatleri dışında başlasa da etkisi sınıfa taşınır. Öğrencinin size gelmesi büyük bir güvendir; ilk tepkiniz, bir daha yardım isteyip istemeyeceğini belirler.
Zorbalık mı, çatışma mı?
Her anlaşmazlık zorbalık değildir. İki eşit taraf arasındaki tek seferlik tartışma bir çatışmadır. Zorbalıkta ise üç ölçüt birlikte görülür: davranış tekrarlanır, zarar vermek amaçlanır ve taraflar arasında güç dengesizliği vardır. Çevrim içi ortamda bir paylaşımın çok kişiye ulaşması ve kalıcı olması, tek bir paylaşımı bile tekrarlayan bir zarara dönüştürebilir.
İlk konuşma: dinleyin, suçlamayın
Öğrenci anlatmaya başladığında amacınız önce güven vermektir.
- Sakin kalın ve sözünü kesmeden dinleyin. "Bana anlattığın için teşekkür ederim, doğru olanı yaptın." demek önemlidir.
- "Neden o grupta ki?", "Neden cevap verdin?" gibi suçlayıcı sorulardan kaçının.
- Gizlilik sözü vermeyin. Durumu kimlerle ve neden paylaşacağınızı açıkça söyleyin.
- Öğrencinin telefonunu ya da hesabını onun izni olmadan incelemeyin; cihazı elinden almayın.
Kanıtı koruyun, yaymayın
Kanıt, okulun ve gerekirse yetkililerin doğru karar vermesine yardım eder. Ancak kanıtı korumak, içeriği çoğaltmak anlamına gelmez.
- Öğrenciden mesajları silmemesini; ekran görüntüsü alıp tarih ve saati not etmesini isteyin.
- İçeriği başka kişilere iletmeyin, sınıfta göstermeyin.
- Mahrem ya da müstehcen bir görüntü söz konusuysa görüntüyü açmayın, kopyalamayın, iletmeyin; derhal okul idaresine ve rehberlik servisine bildirin.
- Öğrenciye, kullandığı uygulamanın engelleme ve bildirme araçlarını birlikte kullanabileceğinizi söyleyin.
Yalnız çözmeye çalışmayın: iş birliği
Siber zorbalık bir okul meselesidir; tek bir öğretmenin omzunda kalmamalıdır.
- Aynı gün okul rehberlik servisine ve okul idaresine bilgi verin; okulunuzun izlediği prosedürü uygulayın.
- Aileyle görüşmeyi rehberlik servisiyle birlikte planlayın. Görüşmede suçlu aramak yerine çocuğun güvenliğine ve izlenecek adımlara odaklanın.
- Tehdit, şantaj ya da güvenliği tehlikeye atan bir durum varsa okul idaresiyle birlikte resmî makamlara başvurulacağını bilin. Acil tehlikede 112 aranır.
Zorbalık yapan öğrenci de bir öğrencidir
Amaç cezalandırmaktan önce davranışı durdurmak ve zararı onarmaktır. Davranış ile kişiyi ayırın; öğrenciyle sınıf önünde değil, özelde ve rehberlik servisiyle birlikte konuşun. Paylaşımı kaldırması, özür dilemesi ve zararı onarmanın yollarını bulması için destek olun. Davranış sürerse okulun disiplin süreçleri devreye girer.
Sınıf iklimini onarın: tanık kültürü
Zorbalığı en çok tanıklar durdurabilir. Olayı sınıf önünde konuşmadan, genel bir rehberlik etkinliğiyle tanık rolünü işleyin: gülmemek, yaymamak, zarar görene özelden destek olmak ve bir yetişkine söylemek. "Göndermeden önce düşün" gibi basit sınıf kuralları, dijital nezaketi görünür kılar.
Takip edin
Bir hafta içinde öğrenciyle kısa bir görüşme yapın: Paylaşımlar durdu mu? Kendini sınıfta güvende hissediyor mu? Uyku, okula devam ve derslerdeki değişiklikleri rehberlik servisiyle birlikte izleyin.
Bu yazı öğretmenler için genel bir yol haritasıdır. Her olayda okulunuzun prosedürü ve okul rehberlik servisinin yönlendirmesi esas alınmalıdır.
Bu yazının ilgili materyali: Akran Nezaketi ve Siber Zorbalık Rehberlik Paketi →